โดยหลักของการบริหารราชการแผ่นดิน การกำกับดูแลสิ่งใดสิ่งหนึ่งมิใช่เพียงแค่การตรากฎหมายขึ้นใช้บังคับเท่านั้น จำเป็นต้องมีหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายให้ปฏิบัติตามบทบัญญัติที่กำหนดไว้ของกฎหมายดังกล่าว และกรอบแนวทางการบังคับใช้ เช่นเดียวกัน กฎหมายว่าด้วยมาตรฐานสินค้าขาออก หรือพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าขาออก พ.ศ. 2503 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2522 จึงมีบทบัญญัติกำหนดหน่วยงานที่ต้องกำกับดูแลให้การค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐานเป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมาย ซึ่งภายใต้กฎหมายฉบับนี้ มีกลุ่มบุคคล/หน่วยงานที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ดังนี้

1. กลุ่มบริหารกฎหมาย โดย “คณะกรรมการมาตรฐานสินค้า” ซึ่งมีปลัดกระทรวงพาณิชย์เป็นประธาน อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ อธิบดีกรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ ผู้แทนกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ผู้แทนกระทรวงอุตสาหกรรม ผู้แทนกรมศุลกากร ผู้แทนสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย และกรรมการอื่นไม่เกิน 6 คน ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้ง (อยู่ในตำแหน่ง/วาระคราวละ 2 ปี) และหัวหน้าสำนักงานมาตรฐานสินค้าเป็นกรรมการและเลขานุการ มีหน้าที่ให้คำแนะนำหรือคำปรึกษาแก่รัฐมนตรีในเรื่องที่เกี่ยวกับมาตรฐานสินค้า ไม่ว่าจะเป็นการกำหนดหรือยกเลิกสินค้าใดสินค้าหนึ่งเป็นสินค้ามาตรฐาน การกำหนดด่านศุลกากรที่ผู้ส่งหรือนำสินค้ามาตรฐานออกนอกราชอาณาจักรต้องแสดงใบรับรองมาตรฐานสินค้า การกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการจัดให้มีการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและการตรวจสอบมาตรฐานสินค้า การกำหนดอัตราค่าบริการการตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ตลอดจนการกำหนดแนวทางการออกใบรับรองมาตรฐานสินค้า

2. กลุ่มกำกับดูแลให้เป็นไปตามกฎหมาย แยกเป็น 2 กลุ่ม คือ

2.1. “สำนักงานมาตรฐานสินค้า” ซึ่งกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานสินค้าขาออก มีบทบัญญัติกำหนดให้มีการจัดตั้งสำนักงานมาตรฐานสินค้าขึ้นในกรมการค้าต่างประเทศ รับผิดชอบในกิจการอันเป็นหน้าที่ ตั้งแต่การขึ้นทะเบียนผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐาน (ผู้ส่งออกสินค้ามาตรฐาน) การอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้า (บริษัทเซอร์เวย์) และผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า (เซอร์เวเยอร์) โดยมอบหมายให้พนักงานตรวจสอบมาตรฐานสินค้าไปตรวจการดำเนินงานของผู้ส่งออกและกำกับดูแลการปฏิบัติงานตรวจสอบมาตรฐานสินค้าของผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าให้เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแก่ผู้ส่งออกสินค้ามาตรฐานเพื่อดำเนินพิธีการศุลกากรขาออก รายงานการส่งออกและการตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ตลอดจนการดำเนินมาตรการตามบทลงโทษเมื่อพบผู้กระทำความผิด หรือขาดคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด

2.2. “พนักงานเจ้าหน้าที่” คือ ข้าราชการ พนักงานของรัฐ หรือขององค์การของรัฐ หรือรัฐวิสาหกิจ ซึ่งรัฐมนตรีได้แต่งตั้งให้เป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ในการตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ตรวจตราการดำเนินงานของผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า รวมทั้งเอกสารที่เกี่ยวข้อง จัดเก็บตัวอย่างสินค้า ยึดหรืออายัดสินค้ามาตรฐานและเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้องกรณีมีเหตุสงสัยการกระทำผิด โดยมีอำนาจในการจับกุมนำส่งพนักงานสอบสวนโดยไม่ต้องมีหมายจับ และมีหน้าที่ในการวินิจฉัยข้อโต้แย้งและปัญหาข้อพิพาทใด ๆ เกี่ยวกับสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าตามพระราชบัญญัตินี้

3. กลุ่มที่ต้องปฏิบัติตามกฎหมาย ได้แก่ ผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐาน (ผู้ส่งออกสินค้ามาตรฐาน) ผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้า (บริษัทเซอร์เวย์) และผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า (เซอร์เวเยอร์) คือ กลุ่มผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการส่งออกและการตรวจสอบคุณภาพมาตรฐานสินค้าขาออก

นอกจากนี้ กฎหมายว่าด้วยมาตรฐานสินค้าขาออก ยังได้กำหนดกรอบแนวทางในการปฏิบัติงานตามบทบัญญัติของกฎหมายไว้อย่างชัดเจน โดยสามารถจัดแบ่งกรอบการดำเนินการตามกฎหมายได้ 3 ส่วน คือ

1) กำหนดกระบวนการขั้นตอนในการบริหารจัดการสินค้ามาตรฐาน ซึ่งประกอบด้วย 2 กระบวนการ ได้แก่ (1) กระบวนการขั้นตอนการส่งออกสินค้ามาตรฐาน  และ (2) กระบวนการขั้นตอนการประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้า และการปฏิบัติงานของผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ซึ่งตามบทบัญญัติของพระราชบัญญัตินี้ กำหนดให้ต้องออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการในการขอจดทะเบียนเป็นผู้ส่งออกสินค้ามาตรฐาน หรือตามกฎหมายที่ระบุว่า “ผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐาน” และการขอรับอนุญาตและการกำหนดเงื่อนไขการปฏิบัติงานเป็นผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า ซึ่งกรมการค้าต่างประเทศมีการปรับปรุงแก้ไขให้สอดคล้องกับสถานการณ์การค้าอย่างสม่ำเสมอ

2) กำหนดกระบวนการขั้นตอนการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและการออกใบรับรองมาตรฐานสินค้า

3) กำหนดกรอบการลงโทษและบทลงโทษกรณีการละเมิดกฎหมาย

มาถึงตรงนี้ ผู้เขียนขออนุมานเอาเองว่า ผู้อ่านคงมีความเข้าใจเกี่ยวกับสินค้ามาตรฐาน มาตรฐานสินค้าขาออก ตลอดจนกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานสินค้าขาออกอยู่พอประมาณ หรืออย่างน้อยคงมีความเข้าใจในเจตนารมณ์การบังคับใช้กฎหมายฉบับนี้มากขึ้นว่า เป็นไปเพื่อประโยชน์ต่อการส่งออกสินค้าของประเทศไทยโดยรวม และในสถานการณ์ปัจจุบันที่การผลิตและการค้าสินค้าของประเทศไทยมีการเปลี่ยนแปลงไปตามบริบทสถานการณ์การค้าโลก กรมการค้าต่างประเทศ ในฐานะหน่วยงานหลักด้านการค้าต่างประเทศจึงเล็งเห็นความสำคัญต่อการสร้างแต้มต่อทางการค้าแก่ผู้ประกอบการไทยและบริบททางการค้าของไทย โดยเฉพาะในภารกิจการยกระดับการอำนวยความสะดวกด้านการส่งออกสินค้ามาตรฐานทั้ง 9 ชนิด ดังนั้น กรมการค้าต่างประเทศจึงให้ความสำคัญต่อการปรับโฉมองค์กรโดยมุ่งเน้น “การเป็นพันธมิตรและพี่เลี้ยงกับภาคธุรกิจ” เปลี่ยนทิศทางการให้บริการสาธารณะของหน่วยงานจากการเป็น“ผู้บังคับใช้กฎหมาย Regulator” เป็น “พี่เลี้ยงทางการค้าระหว่างประเทศ หรือ Trade Mentor” แทน ก้าวสู่ DFT New Generation ซึ่งโดยรวมยังคงยึดมั่นต่อเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าขาออก พ.ศ. 2503  หากแต่มุ่งเป้าประสงค์ในการสร้างแต้มต่อทางการค้าด้วยกลไกด้านคุณภาพมาตรฐานสินค้าเป็นตัวขับเคลื่อน เพื่อสนับสนุนการส่งออกสินค้ามาตรฐาน และยกระดับมาตรฐานสินค้าให้เป็นที่ยอมรับในตลาดโลก ไม่ว่าจะเป็นการปรับปรุงแก้ไขกฎระเบียบ มาตรฐานสินค้า พัฒนายกระดับการให้บริการด้านมาตรฐานสินค้าด้วยระบบอิเล็กทรอนิกส์อย่างต่อเนื่อง ส่งเสริมและสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับคุณภาพมาตรฐานสินค้าของไทยให้เป็นที่รู้จักในตลาดโลก ผู้เขียนกล่าวได้อย่างภาคภูมิใจว่าในปัจจุบันสินค้ามาตรฐานขาออกของไทยถือได้ว่าเป็นมาตรฐานสินค้าชั้นนำในตลาดโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งสินค้าข้าวหอมมะลิไทย ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง และแป้งมันสำปะหลัง ซึ่งประเทศไทยเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่ในตลาดโลกและตลาดต่างประเทศต่างเชื่อมั่นในมาตรฐานคุณภาพของสินค้าไทย และใช้เป็นมาตรฐานสินค้าขั้นต้นในการซื้อขายสินค้าดังกล่าวในตลาดต่างประเทศ